Jakie są symbole Wrocławia? Kim byli innowatorzy, którzy je wynaleźli lub wprowadzili? W jakich okolicznościach to się stało? Co oznaczają symbole Wrocławia? Dziś iwroclaw.com nie tylko stawia te pytania, ale także na nie odpowiada.
Wrocławskie symbole heraldyczne: teraz i w przeszłości
Współczesny herb Wrocławia składa się z pięciu elementów. W centrum, w okręgu, widzimy ludzką głowę, która symbolizuje głowę Jana Chrzciciela na srebrnym talerzu. Biblia mówi, że ten prawowierny człowiek został stracony przez króla Heroda. We Wrocławiu jest on uważany za patrona miejscowej katedry.
Prawy górny róg przedstawia lwa z koroną, który ma czeskie pochodzenie i wskazuje na przynależność do dawnej korony królestwa czeskiego.
Lewy górny róg przedstawia śląskiego orła na złotym polu. Na piersi i skrzydłach orła znajduje się również biały pas z krzyżem, który jest związany z imieniem Henryk. We Wrocławiu było wielu książąt o tym imieniu, możesz przeczytać o nich więcej tutaj.
Litera “W” w lewym dolnym rogu przypomina nam o łacińskiej nazwie miasta, która kiedyś brzmiała Wratislavia.
W prawym dolnym rogu znajduje się wizerunek mężczyzny na czerwonym tle, symbolizujący ewangelistę Jana. Wokół głowy Jana widzimy aureolę, która tradycyjnie pojawia się na religijnych wizerunkach osób uważanych za świętych. Głowa ta wydaje się rosnąć na odwróconej koronie. Istnieje również wersja, że jest to wizerunek świętej Doroty. W ten sposób elementy herbu przeplatają fakty historyczne o mieście z jego symbolami religijnymi.
Z historii herbu Wrocławia
Od dawien dawna Jan Chrzciciel uważany był za jednego z patronów Wrocławia. Wiadomo, że został on przedstawiony na reprezentacyjnej pieczęci miasta z 1292 roku.
Pierwszy herb Wrocławia pojawił się w XIV wieku za panowania cesarza Karola IV Luksemburskiego. Widnieją na nim 2 głowy Jana Chrzciciela i 2 czeskie lwy z koroną.
Uważa się jednak, że główne elementy herbu Wrocławia zostały zatwierdzone nieco wcześniej, w XIII wieku, za panowania księcia Henryka II Pobożnego (1207-1241).
Nowy herb Wrocławia pojawił się w XVI wieku i został oficjalnie zatwierdzony w 1530 roku. Odzwierciedla on wielkie ambicje miasta, ponieważ od tego czasu w herbie znajduje się pięć elementów zamiast czterech, co jest cechą herbów królewskich. Herb został wydany przez kancelarię królewską władcy Czech i Węgier Ferdynanda I Habsburga, a przywilej herbowy został potwierdzony przez cesarza Karola V Habsburga. Dokument zwany przywilejem herbowym wyjaśnia, co oznaczają te symbole.
W 1938 roku powstała nazistowska wersja herbu Wrocławia. Wojewoda śląski Josef Wagner nakazał zastąpić tradycyjny symbol symbolem dwupolowym. W efekcie zachowano śląskiego orła i dodano pod nim żelazny krzyż na czerwonym tle. Autorem herbu był Hans Schweitzer Mjölnir.
Ówczesna gazeta sarkastycznie zauważyła, że Josef Wagner nie szanuje litery „W”, nie szanuje czeskiego lwa i uważa symbole chrześcijańskie za zbędne.
Żelazny krzyż ozdobiony jest inicjałami Fryderyka Wilhelma III, który wpadł na pomysł przyznawania tego symbolu bohaterom wojen wyzwoleńczych przeciwko Napoleonowi. Widnieje na nim również stosowna data — 1813 rok. To właśnie w tym roku wspomniany król wydał we Wrocławiu odezwę An Mein Volk („Do mojego ludu”), która wzywała do walki z Napoleonem.
Po zakończeniu II wojny światowej Wrocław powrócił pod polskie panowanie, więc herb ponownie stał się tradycyjny. Jednak w 1948 roku władze zdecydowały się na kolejną zmianę. Czeskiego lwa przeniesiono z 1. na 3. pole, usunięto wizerunek ewangelisty Jana, a czeskiego orła zastąpiono polskim orłem bez korony. Ten nowatorski herb pozostawał jednak projektem w toku. W tym samym roku zatwierdzono dwugłowy wizerunek orła wzorowany na średniowiecznej pieczęci wrocławskiego burgomistrza, który był starszy od aktualnego herbu miasta. Autorem nowego symbolu był historyk Karol Maleczyński.
19 czerwca 1990 roku, w związku z wydarzeniami politycznymi, ponownie nadszedł czas na zmiany. Rada miasta zdecydowała się przywrócić tradycyjny pięciopolowy herb, choć wprowadziła drobne poprawki do wizerunku używanego przed 1948 rokiem. Kosmetyczne i innowacyjne zmiany zostały również wprowadzone w 1995 roku: twarz Jana Chrzciciela i kilka innych drobnych szczegółów zostało nieznacznie dostosowanych.
Inne symbole
Wrocław posiada jednak inne symbole niezwiązane z heraldyką. Za chwilę zrozumiesz, co mamy na myśli.
Krasnoludki
Figurki krasnoludków możesz zobaczyć w wielu miejscach we Wrocławiu. Dlaczego są tutaj tak powszechne? Istnieje kilka wersji.
Według jednej z legend krasnale uratowały miasto przed nieznośnym goblinem, który przypłynął tu Odrą. Był bardzo dokuczliwy dla mieszkańców, ale nie sposób było go złapać. W końcu jednak krasnoludkom się to udało i zmusiły goblina do opuszczenia miasta.
Druga opowieść głosi, że krasnoludki są dobrymi duchami, które od dawna pomagają mieszkańcom w ich codziennych obowiązkach. Przypominają one legendy o dobrych duchach domowych w innych kulturach słowiańskich.
Istnieje również trzecia teoria, która odnosi się do wydarzeń politycznych z lat 80., kiedy ludzie byli niezadowoleni z systemu politycznego i powstał ruch zwany pomarańczową alternatywą. Kolor ten został wybrany jako kontrast do komunistycznej czerwieni. Wielu członków ruchu nosiło pomarańczowe czapki, więc krasnal w pomarańczowej czapce stał się symbolem walki z systemem komunistycznym we Wrocławiu.
Symbole architektoniczne
Wrocław znany jest również ze swoich zabytków architektonicznych. Są wśród nich Hala Stulecia, ogród zoologiczny i Most Grunwaldzki. Są one swego rodzaju ambasadorami miasta, jego symbolami w innym znaczeniu. O najlepszych z nich przeczytasz w tym artykule.