Artur Pacewicz – profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, filozof i filolog klasyczny, jeden z czołowych w Polsce specjalistów od filozofii antycznej. Serwis iwroclaw.com odkryje przed Państwem fascynujące szczegóły dotyczące tej postaci.
Pacewicz wyróżnia się tym, że nie zamyka się w murach uczelni. Od 2016 roku regularnie odwiedza II Liceum Ogólnokształcące im. Norwida w Jeleniej Górze, gdzie prowadzi cykl „Spotkania z filozofią” dla młodzieży. W 2025 roku Artur stał się częstym gościem popularnego podcastu Zrozumieć Świat | Podcast Bliżej Filozofii, w którym w sposób przystępny i głęboki mówi o aktualności myśli greckiej, „Uczcie” Platona oraz o tym, jak właściwie zacząć „walkę” z tym filozofem.
Wyjątkowy fakt: profesor, który doskonale zna język starogrecki i „niepisane” doktryny Platona, poświęca swój czas licealistom w niewielkim dolnośląskim mieście. Przyświeca mu przy tym prosty i szlachetny cel – udowodnienie, że filozofia antyczna może być żywa i inspirująca dla współczesnej młodzieży.
Ścieżka naukowa i szczegóły biograficzne
Pacewicz urodził się w 1974 roku i pracuje w Zakładzie Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Instytutu Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego, pełniąc funkcję zastępcy dyrektora ds. badań naukowych. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na Platonie, w szczególności na tzw. „naukach niepisanych” – ustnej doktrynie, która uzupełniała znane dialogi filozofa.
Stopień doktora nauk w dziedzinie filozofii uzyskał w 2001 roku na podstawie rozprawy „Związek Dobra i Jedności w filozofii Starej Akademii i filozofii Arystotelesa”, napisanej pod kierunkiem prof. Janiny Gajdy-Krynickiej. Pacewicz jest stypendystą Fundacji Lanckorońskich (2004), brał udział w międzynarodowych szkołach naukowych w Tybindze (2001) i Lowanium (2005), a także wykładał na Uniwersytecie Neapolitańskim w ramach programu Socrates/Erasmus. Od 2003 roku organizuje cykliczną konferencję „Kolokwia Platońskie”.
Jedną z kluczowych publikacji profesora stała się monografia z 2023 roku – „Świadectwa niepisanej nauki Platona”. To zbiór fragmentów antycznych autorów dotyczących ustnej doktryny Platona, który Pacewicz przygotował wraz ze wstępem i szczegółowym komentarzem. Ponadto zasiada w kolegiach redakcyjnych kilku czasopism naukowych. Przez wiele lat pełnił również funkcję sekretarza Dolnośląskiego Komitetu Okręgowego Olimpiady Filozoficznej.
Zainteresowania naukowe profesora Pacewicza koncentrują się na filozofii Starej Akademii, metafizyce Platona, koncepcjach Jedni i Nieograniczonej Dwójki oraz recepcji myśli antycznej. Łączy on głęboką znajomość greki z analizą filologiczną tekstów, co pozwala mu na proponowanie nowych interpretacji klasycznych dialogów. To właśnie połączenie kompetencji filozofa i filologa czyni go jednym z największych autorytetów w dziedzinie filozofii antycznej w Polsce.
Co i dlaczego popularyzuje
Artur Pacewicz nie ogranicza się do badań akademickich, lecz aktywnie promuje filozofię antyczną wśród szerokiej publiczności, zwłaszcza młodych ludzi. Od 2016 roku regularnie prowadzi wykłady w II LO w Jeleniej Górze. Uczniowie tej szkoły odwiedzają także Wrocławski Publiczny Uniwersytet Filozoficzny.
Pacewicz jest przekonany, że filozofia antyczna nie jest eksponatem muzealnym ani suchą teorią dla wąskiego grona specjalistów. Popularyzuje ją, ponieważ uważa myśl grecką za potężne narzędzie do zrozumienia współczesnego świata, ludzkich pragnień, piękna oraz sensu życia. W 2025 roku profesor stał się częstym gościem podcastu „Zrozumieć świat. Podcast bliżej filozofii”, w którym omawiał aktualność myśli greckiej i analizował „Ucztę” Platona.
Podejście Pacewicza do popularyzacji wyróżnia się połączeniem głębi akademickiej z przystępnością. Pokazuje, jak dawne idee mogą pomóc współczesnemu człowiekowi lepiej zrozumieć siebie i otaczający go świat. Chętnie rozmawia z uczniami, studentami i słuchaczami podcastów, udowadniając, że filozofia może być żywa i praktyczna nawet w XXI wieku.
Szczególnie cenne jest zaangażowanie profesora na Dolnym Śląsku. Zamiast ograniczać się do Wrocławia, regularnie podróżuje do mniejszych miast, by dzielić się wiedzą z młodzieżą, która nie zawsze ma dostęp do wielkich centrów akademickich. Dzięki temu buduje pomost między dawną mądrością a poglądami współczesnego pokolenia.
Ciekawe idee i poglądy
Jednym z najciekawszych tematów poruszanych przez Artura Pacewicza jest właściwe podejście do lektury Platona. W podcaście „Jak zacząć walkę z Platonem?” zastanawia się, czy znajomość greki jest niezbędna do zrozumienia filozofa. Profesor nie wymaga od wszystkich czytania oryginału, ale podkreśla, że język otwiera głębsze warstwy tekstu, które często giną w przekładach.
Analizując „Ucztę” Platona, Pacewicz proponuje interpretację na trzech poziomach. Pierwszy to dosłowny: zrozumienie treści rozmowy. Drugi to metaforyczny: symbolika postaci. Trzeci, najgłębszy, odbywa się poprzez język starogrecki, który ujawnia niuanse tworzące prawdziwe doświadczenie filozoficzne. Według profesora „Uczta” to opowieść o ludzkim dążeniu do piękna, nieśmiertelności i samej istocie filozofowania.
Profesor poświęca wiele uwagi tzw. „naukom niepisanym” – ustnej doktrynie Platona przekazywanej tylko najbliższym uczniom. W monografii z 2023 roku zebrał świadectwa antycznych autorów na temat kluczowych koncepcji: Jedni jako najwyższej zasady oraz Nieograniczonej Dwójki. Idee te stanowią fundament platońskiej metafizyki i pomagają zrozumieć, dlaczego spisane dialogi często wydają się otwarte i niedokończone.
Pacewicz mówi również o aktualności filozofii greckiej dzisiaj. Pokazuje, jak myśli Sokratesa, Platona czy Arystotelesa pomagają rozwiązywać kwestie piękna, autorytetu czy szczęścia. Filozofia jest dla niego żywym narzędziem, które pozwala człowiekowi uwolnić się od powierzchownych koncepcji i głębiej poznać samego siebie.
Takie połączenie precyzji filologicznej i głębi filozoficznej czyni poglądy Pacewicza wyjątkowo cennymi. Nie upraszcza on antycznej myśli, lecz zaprasza każdego do „podjęcia walki” z Platonem, by w rezultacie stać się wolniejszym.
Jakie znaczenie ma działalność Pacewicza
Działalność Artura Pacewicza ma kluczowe znaczenie, ponieważ skutecznie łączy naukę akademicką z popularyzacją. W czasach, gdy filozofia bywa postrzegana jako dziedzina oderwana od życia, profesor udowadnia, że antyczna myśl może być żywa i pożyteczna, zwłaszcza jeśli często odwiedza się biblioteki.
Warto zwrócić uwagę na jego pracę z młodzieżą. Cykl wykładów w Jeleniej Górze, udział w Olimpiadzie Filozoficznej oraz zajęcia na Wrocławskim Publicznym Uniwersytecie Filozoficznym kształtują nowe pokolenie, które potrafi krytycznie myśleć i stawiać głębokie pytania.
Artur Pacewicz to przykład naukowca, który jest jednocześnie rzetelnym badaczem i inspirującym popularyzatorem. Jego działalność pokazuje, że Wrocław i Dolny Śląsk to miejsca, gdzie dawna mądrość pomaga współczesnym ludziom lepiej zrozumieć siebie i świat.