We współczesnym świecie o zdrowiu psychicznym wreszcie zaczęto mówić otwarcie. We Wrocławiu, oprócz leczenia, coraz więcej uwagi poświęca się profilaktyce, edukacji i szybkiej reakcji na stany kryzysowe. Dlatego w tym artykule na iwroclaw.com omówimy, jak dbać o zdrowie psychiczne w mieście, jakie dokładnie programy są dostępne dla mieszkańców Wrocławia, jak one działają i co warto wiedzieć tym, którzy szukają wsparcia.
Jak dbać o zdrowie psychiczne w życiu codziennym
To, co brzmi jak banał („dbaj o siebie”), w rzeczywistości ma bardzo konkretne przejawy. Sen, jedzenie, trochę ruchu, czas bez ekranów – to już niezły zestaw dla podstawowej stabilności. Nie trzeba być guru jogi czy cyfrowego detoksu. Można zacząć od małych kroków.
- Sen. Jeśli mózg ciągle jest niedospany, trudno mu „przetrawić” nawet zwykły dzień pracy, nie mówiąc o poważnych wydarzeniach emocjonalnych. Ciągłe zmęczenie tylko maskuje się kawą, ale kumuluje się jak nieuprzątnięte śmieci w głowie.
- Ruch. Wrocław to doskonałe miasto do spacerów, zwłaszcza jesienią: jest i Ostrów Tumski, i parki nad Odrą. Trzydzieści minut na nogach – i już jest lżej.
- Mniej wiadomości. Przepływ informacji jest w stanie pochłonąć spokój jeszcze szybciej, niż brak czasu na ważne sprawy. Jeśli każde poranne «włączenie świata» zaczyna się od paska wiadomości – spróbuj zrobić przerwę. I niech cały świat poczeka.
- Komunikacja. Nawet krótka rozmowa z przyjacielem, sąsiadem czy baristą – to już mikrodawka stabilności. Kontakt międzyludzki – nie jest luksusem, a podstawową potrzebą.
- Miejsca mocy. Dla kogoś jest to ogród botaniczny, dla kogoś – cicha czytelnia w Bibliotece Ossolineum, a ktoś inny co rano spaceruje ze starym labradorem po nabrzeżu. We Wrocławiu jest wystarczająco dużo miejsc, gdzie można odetchnąć. Najważniejsze – wiedzieć, dokąd pójść, kiedy robi się ciasno w głowie.
Swoją drogą, w mieście działa sporo bezpłatnych klubów zainteresowań, grup konwersacyjnych, jest nawet joga w parkach. To wszystko przekierowuje uwagę na to, co przywraca równowagę wewnętrzną.
Programy wsparcia: co jest dostępne we Wrocławiu
Wrocław to jedno z tych miast, gdzie o zdrowiu psychicznym mówi się i w mediach, i w gabinetach prezydenta. Działa tu kilka różnych programów – od municypalnych po regionalne – a każdy z nich ma na celu zaspokojenie konkretnych potrzeb. Ktoś przeżywa kryzys, komuś potrzebne jest wsparcie dla dziecka, a ktoś szuka informacji i edukacji. W tym samym mieście rozwijają się także nowoczesne podejścia medyczne, czego przykładem jest działalność neurobiologa Pawła Tabakowa, który łączy badania naukowe z realnym wsparciem pacjentów. Oto co realnie działa.
Program Promocji Zdrowia Psychicznego – miejski program profilaktyki
To inicjatywa Wrocławskiego Centrum Zdrowia, ukierunkowana na pomoc osobom z zaburzeniami psychicznymi i ich bliskim. Tutaj i leczą, i wyjaśniają: co to są zaburzenia lękowe, jak rozpoznać depresję, dokąd się zwracać. Program obejmuje wykłady, zajęcia grupowe, pracę z rodzinami. Szczególny nacisk – na zmniejszenie stygmatyzacji, ponieważ tabu społeczne wciąż mocno gniecie.
Dolnośląskie Centrum Zdrowia Psychicznego (DZCP) – sieć ośrodków wsparcia
Te centra działają w dzielnicach Psie Pole i Krzyki. Obejmują one wszystko – od konsultacji z psychologiem do pomocy psychiatrycznej. Nie jest tu potrzebne skierowanie, a w poważnych przypadkach pomoc można uzyskać do 72 godzin. Dostępne są grupy wsparcia, terapia i oddziały dzienne. Centra zostały stworzone tak, aby człowiek nie błąkał się między szpitalami, a mógł otrzymać kompleksowe wsparcie w jednym miejscu.
Program dla dzieci i młodzieży – projekt wojewódzki
To już inicjatywa na poziomie województwa dolnośląskiego, zorientowana na uczniów, nauczycieli i rodziców, a wdrożona w 2023 roku. W centrum uwagi – profilaktyka depresji i samobójstw. W ramach programu prowadzone są spotkania z młodzieżą, szkolenia dla nauczycieli, oddzielne konsultacje dla rodziców. Temat jest trudny, ale podejście – praktyczne i dostępne. Cel – w porę zauważać sygnały alarmowe i nie zostawiać dzieci samych z problemami.
Fundacja «Svidomi» i Centrum PSYCHE – alternatywa społeczna
Fundacja «Svidomi» stworzyła swoją platformę do pomocy psychologicznej – Centrum PSYCHE. Tutaj pracują z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Cechą szczególną jest podejście z naciskiem na świadome rodzicielstwo, wsparcie po traumatycznych wydarzeniach i towarzyszenie w okresie zmian. Część usług jest świadczona bezpłatnie (w zależności od finansowania), reszta – w demokratycznych cenach. Jest to miejsce, gdzie można uzyskać wsparcie, nie zwracając się do oficjalnej medycyny.
Uniwersytet Wrocławski – wsparcie psychologiczne online
To głównie antykryzysowy projekt, który pojawił się w odpowiedzi na pandemię, ale pozostał jako użyteczny zasób. Studenci, wykładowcy i wszyscy chętni mogą otrzymać bezpłatną konsultację psychologiczną online. Format jest wygodny, zwłaszcza jeśli pójście gdzieś jest straszne lub po prostu brakuje czasu. Idealny wariant na pierwszy krok.
Jak to działa i co warto wiedzieć
Pomoc psychologiczna – to niekoniecznie skomplikowany system medyczny z milionem zaświadczeń. We Wrocławiu działa kilka modeli: państwowy (przez centra DZCP), edukacyjno-społeczny (przez szkoły, fundacje, platformy online), a także klasyczny sektor prywatny. Oto co warto mieć na uwadze, zanim zacznie się szukać pomocy.
Online czy offline – co wybrać?
Konsultacje online – wygodny wariant, gdy z powodu szeregu czynników trudno skontaktować się ze specjalistą na żywo: brak transportu, napięty grafik życia lub po prostu niekomfortowo jest wychodzić z domu. Ale jeśli lęk nie mija lub wyraźnie nadszedł czas na zdecydowane zmiany, lepiej wybrać realne spotkanie w trybie offline. We Wrocławiu jest możliwość zapisania się i na wieczorne wizyty, i na grupy wsparcia w weekendy.
Do kogo iść: psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra?
Psycholog – to specjalista, który może przeprowadzić podstawową diagnozę i wesprzeć w trudnym okresie. Psychoterapeuta – to osoba z dodatkowym wykształceniem, która pracuje dłużej i głębiej (na przykład, jeśli są traumy lub wewnętrzne konflikty). Psychiatra – lekarz, który ma prawo przepisywać medykamenty. Jeśli nie wiesz, do kogo dokładnie się zwrócić – zacznij od psychologa w centrum DZCP lub w Fundacji «Svidomi». Dalej będą mogli doradzić, w jakim kierunku się poruszać.
Informacja jest rozproszona, ale jest. Jeden z problemów systemu – możesz nie od razu zrozumieć, dokąd dzwonić i czego szukać. Przydatny lifehack: szukać według dzielnicy zamieszkania. We Wrocławiu działają i lokalne służby, i często prościej jest zwrócić się tam, co jest bliżej geograficznie. Lub zapytać swojego lekarza rodzinnego – oni zazwyczaj mają listę kontaktów.
Kiedy się zwracać?
Jak tylko pojawia się uczucie, że coś jest nie tak – warto się zwrócić. Nie czekać, «aż minie» lub wręcz przeciwnie, aż będzie jeszcze gorzej. I absolutnie nie można zwlekać, jeśli czujesz ciągły lęk, zaburzenia snu, apatię lub, na przykład, myśli samobójcze. To nie jest przejaw słabości, a sygnał, że czas zadbać o siebie.
Na zakończenie
Zdrowie psychiczne – to nie jest luksus ani coś „dla słabeuszy”. Warto pokochać siebie, zadbać o swój dobrostan, zaczynając od prostego pytania: «Jak się dziś czuję?». We Wrocławiu jest infrastruktura, która pomaga nie pozostawać z tym pytaniem w samotności – od programów miejskich do fundacji i po prostu parków, gdzie można odetchnąć.
Nawet jeśli nie szukasz wsparcia teraz, warto wiedzieć, że ono jest w pobliżu. Tak samo, jak i przykłady tych, którzy przeżyli skomplikowane historie emocjonalne i zostawili ślad w życiu kulturalnym miasta. Jeden z nich – Jerzy Jarocki, reżyser teatralny, którego twórczość nierzadko dotykała wewnętrznych przeżyć człowieka, napięcia między zewnętrznym a osobistym.
Albo Małgorzata Kożuchowska – aktorka z Wrocławia, która w wielu swoich rolach mówiła właśnie o wrażliwości, sile przeżywania i przepracowywania. Takie przykłady przypominają: emocje – to nie słabość, a narzędzie, z którym warto nauczyć się pracować.