{"id":13979,"date":"2023-07-15T14:25:01","date_gmt":"2023-07-15T12:25:01","guid":{"rendered":"https:\/\/iwroclaw.com\/?p=13979"},"modified":"2023-07-15T14:25:39","modified_gmt":"2023-07-15T12:25:39","slug":"epidemie-w-historii-wroclawia-ospa-prawdziwa-czyli-czarna-dama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-epidemie-w-historii-wroclawia-ospa-prawdziwa-czyli-czarna-dama","title":{"rendered":"Epidemie w historii Wroc\u0142awia. Ospa prawdziwa, czyli &#8222;czarna dama&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p>W 1963 roku \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w Wroc\u0142awia uleg\u0142o zmianie. Zakazano sprzeda\u017cy pieczywa w sklepach samoobs\u0142ugowych. Baseny by\u0142y zamkni\u0119te dla publiczno\u015bci, mimo upa\u0142\u00f3w. W instytucjach publicznych klamki owijano banda\u017cami ze \u015brodkiem dezynfekuj\u0105cym. W ca\u0142ym mie\u015bcie wisia\u0142y tabliczki z napisem &#8222;Pozdrowienia bez podawania r\u0119ki&#8221;. Tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 epidemia ospy we Wroc\u0142awiu, podaje strona <a href=\"http:\/\/iwroclaw.com\">iwroclaw.com<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a141a06a929d\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a141a06a929d\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-epidemie-w-historii-wroclawia-ospa-prawdziwa-czyli-czarna-dama\/#Czym_jest_ta_choroba\" >Czym jest ta choroba?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-epidemie-w-historii-wroclawia-ospa-prawdziwa-czyli-czarna-dama\/#Pierwsze_ofiary_ospy_we_Wroclawiu\" >Pierwsze ofiary ospy we Wroc\u0142awiu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-epidemie-w-historii-wroclawia-ospa-prawdziwa-czyli-czarna-dama\/#Epidemia_we_Wroclawiu\" >Epidemia we Wroc\u0142awiu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-epidemie-w-historii-wroclawia-ospa-prawdziwa-czyli-czarna-dama\/#Zycie_w_zakazonym_Wroclawiu\" >\u017bycie w zaka\u017conym Wroc\u0142awiu<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czym_jest_ta_choroba\"><\/span>Czym jest ta choroba?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Ospa prawdziwa jest uwa\u017cana za jedn\u0105 z najbardziej \u015bmiertelnych chor\u00f3b zaka\u017anych. W przypadku ospy krwotocznej \u015bmiertelno\u015b\u0107 mo\u017ce si\u0119ga\u0107 nawet 100%. Nieprzewidywalne rzadkie powik\u0142ania r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszaj\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 zgon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Ospa prawdziwa jest przenoszona przez kontakt z osob\u0105 zaka\u017con\u0105 lub jej rzeczami. Przenoszona jest r\u00f3wnie\u017c drog\u0105 kropelkow\u0105. Jednak osoby, kt\u00f3re pokona\u0142y chorob\u0119, maj\u0105 bardzo siln\u0105 odporno\u015b\u0107 na ponowne zaka\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Od VI do XX wieku choroba ta pozbawi\u0142a \u017cycia miliard ludzi. Do 1978 r. wiadomo by\u0142o, \u017ce ospa prawdziwa zosta\u0142a wyeliminowana na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jednak w 1978 roku w Wielkiej Brytanii dosz\u0142o do nieprzewidzianej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Nagle zachorowa\u0142a Janet Parker. Kobieta wykonywa\u0142a zdj\u0119cia pr\u00f3bek badanej ospy. Aby unikn\u0105\u0107 ponownego wybuchu epidemii, postanowiono zaszczepi\u0107 500 os\u00f3b, z kt\u00f3rymi Parker mog\u0142a mie\u0107 kontakt. W ten spos\u00f3b fotograf medyczny sta\u0142a si\u0119 ostatni\u0105 ofiar\u0105 niebezpiecznej choroby na Ziemi. W 1980 roku WHO og\u0142osi\u0142a, \u017ce epidemia ospy prawdziwej na \u015bwiecie zosta\u0142a pokonana.<\/p>\n\n\n\n<p>W powszechnej postaci pocz\u0105tkowi choroby towarzysz\u0105 b\u00f3le cia\u0142a i gor\u0105czka do 40 stopni. To trwa do 5 dni. Nast\u0119pnie temperatura spada do 37 stopni i pojawia si\u0119 wysypka. Pocz\u0105tkowo wygl\u0105da jak okr\u0105g\u0142e r\u00f3\u017cowe plamki, kt\u00f3re zamieniaj\u0105 si\u0119 w grudki. Tworz\u0105 p\u0119cherzyki ( vesicles) z m\u0119tn\u0105 zawarto\u015bci\u0105. Wysypki na b\u0142onach \u015bluzowych wygl\u0105daj\u0105 tak samo.<\/p>\n\n\n\n<p>Po dw\u00f3ch dniach zawarto\u015b\u0107 zamienia si\u0119 w gn\u00f3j, a temperatura ponownie wzrasta do 40 stopni. Mo\u017ce to trwa\u0107 do 15 dni. P\u0119cherze p\u0119kaj\u0105, pokrywaj\u0105c zdrow\u0105 sk\u00f3r\u0119 gnojem, co powoduje pieczenie i sw\u0119dzenie. Ten niezno\u015bny stan mo\u017ce prowadzi\u0107 do braku apetytu i snu, a uszkodzenie uk\u0142adu sercowo-naczyniowego mo\u017ce prowadzi\u0107 do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"546\" height=\"865\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173826\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13980\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173826\/image-16.png 546w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173826\/image-16-189x300.png 189w\" sizes=\"auto, (max-width: 546px) 100vw, 546px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwsze_ofiary_ospy_we_Wroclawiu\"><\/span>Pierwsze ofiary ospy we Wroc\u0142awiu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pacjentem zerowym by\u0142 wroc\u0142awianin, kt\u00f3ry 22 maja 1963 r. wr\u00f3ci\u0142 z Indii. By\u0142 to oficer, podpu\u0142kownik Bonifacy Jedynak. Przeprowadza\u0142 tam inspekcje plac\u00f3wek, cho\u0107 w dokumentacji medycznej mia\u0142 nieprawdziwe informacje. Po powrocie do Wroc\u0142awia zachorowa\u0142 na nieznan\u0105 chorob\u0119 zaka\u017an\u0105. Do 2 czerwca ponownie znalaz\u0142 si\u0119 w szpitalu Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Po konsultacji z Instytutem Chor\u00f3b Tropikalnych w Gda\u0144sku u Bonifacego zdiagnozowano malari\u0119. Po kr\u00f3tkiej kuracji oficer wyzdrowia\u0142. Niestety, opr\u00f3cz wirusa malarii, w jego krwi znajdowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wirus ospy, kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 zidentyfikowa\u0107. M\u0119\u017cczyzna zarazi\u0142 nim swoj\u0105 sanitariuszk\u0119. Kobieta sta\u0142a si\u0119 wt\u00f3rnym \u017ar\u00f3d\u0142em epidemii.<\/p>\n\n\n\n<p>Zanim Janina Powi\u0144ska poczu\u0142a pierwsze objawy choroby, zarazi\u0142a swoj\u0105 c\u00f3rk\u0119 Loni\u0119 Kowalczyk, kt\u00f3ra by\u0142a piel\u0119gniark\u0105. Sanitariuszka mia\u0142a \u0142atwiejszy przebieg choroby. Jej choroba zosta\u0142a zdiagnozowana jako ospa wietrzna, z kt\u00f3rej szybko wyzdrowia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Niestety, Lonia nie mia\u0142a tyle szcz\u0119\u015bcia. M\u0142oda, 27-letnia piel\u0119gniarka ju\u017c by\u0142a zara\u017cona, gdy posz\u0142a pom\u00f3c krewnej w organizacji wesela. Na uroczysto\u015bci by\u0142o stu go\u015bci. W tym czasie Lonia nie odczuwa\u0142a \u017cadnych objaw\u00f3w. Jednak 3 lipca, podczas uczestnictwa w kursie, zemdla\u0142a. W szpitalu choroba szybko post\u0119powa\u0142a. Mia\u0142a wysypki na ca\u0142ym ciele, nawet w ustach i oczach. Nast\u0119pnie dosz\u0142o do zapalenia p\u0142uc, krwawienia wewn\u0119trznego i innych powik\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Po dw\u00f3ch badaniach u dziewczyny zdiagnozowano alergi\u0119 na antybiotyk i bia\u0142aczk\u0119 zamiast choroby zaka\u017anej. Niestety, po pi\u0119ciu dniach walki Lonia zmar\u0142a. I cho\u0107 zgodnie z przepisami dziewczyna mia\u0142a zosta\u0107 pochowana w ci\u0105gu 24 godzin, sta\u0142o si\u0119 to kilka dni p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnymi ofiarami byli syn sanitariuszki Janiny i lekarz, kt\u00f3ry postawi\u0142 diagnoz\u0119. U m\u0119\u017cczyzn zdiagnozowano osp\u0119 wietrzn\u0105. Niestety, oni r\u00f3wnie\u017c zmarli bardzo szybko. Pomimo trzech zgon\u00f3w w kr\u00f3tkim czasie, lekarze nie uznali za konieczne zrewidowanie swoich diagnoz.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"601\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173825\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13983\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173825\/image-17.png 800w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173825\/image-17-300x225.png 300w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173825\/image-17-768x577.png 768w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173825\/image-17-696x523.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Epidemia_we_Wroclawiu\"><\/span>Epidemia we Wroc\u0142awiu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wszystko zmieni\u0142o si\u0119, gdy 4-letni ch\u0142opiec trafi\u0142 do szpitala z objawami ospy wietrznej. Lekarze zdiagnozowaliby u niego osp\u0119 wietrzn\u0105, gdyby nie dowiedzieli si\u0119, \u017ce mia\u0142 j\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra po\u0142\u0105czy\u0142a wszystkie objawy i ustali\u0142a, \u017ce to ospa, by\u0142 doktor Bogumi\u0142 Arendzikowski z miejscowej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Sta\u0142o si\u0119 to w Czarny Poniedzia\u0142ek, 15 lipca 1963 roku. To w\u0142a\u015bnie wtedy we Wroc\u0142awiu og\u0142oszono stan zagro\u017cenia epidemicznego. Od dnia pierwszego zachorowania na osp\u0119 do og\u0142oszenia stanu epidemii min\u0119\u0142o 47 dni.<\/p>\n\n\n\n<p>Doktor Bogumi\u0142 by\u0142 zaniepokojony faktem, \u017ce ch\u0142opiec ponownie trafi\u0142 do szpitala z osp\u0105 wietrzn\u0105. Osoba, kt\u00f3ra raz zachoruje na tak\u0105 chorob\u0119, uodparnia si\u0119 na ni\u0105 na ca\u0142e \u017cycie. Przypadek ten by\u0142 punktem zwrotnym, zanim we Wroc\u0142awiu og\u0142oszono epidemi\u0119 ospy wietrznej.<\/p>\n\n\n\n<p>Arendzikowski skontaktowa\u0142 si\u0119 z szefem sanepidu Jerzym Rodziewiczem. Ten natychmiast przekaza\u0142 diagnoz\u0119 do Warszawy. 15 lipca do Wroc\u0142awia dotar\u0142o pierwsze 10 tysi\u0119cy szczepionek. Dwa dni p\u00f3\u017aniej miasto og\u0142osi\u0142o stan epidemii.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"662\" height=\"419\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173824\/image-18.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13986\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173824\/image-18.png 662w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/07\/17173824\/image-18-300x190.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 662px) 100vw, 662px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zycie_w_zakazonym_Wroclawiu\"><\/span>\u017bycie w zaka\u017conym Wroc\u0142awiu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po przybyciu szczepionki podj\u0119to dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu utworzenie o\u015brodk\u00f3w izolacyjnych i szpitali dla chorych na osp\u0119. \u0141\u0105cznie odizolowano 1462 osoby z podejrzeniem zaka\u017cenia. W\u0142adze poinformowa\u0142y mieszka\u0144c\u00f3w miasta o pi\u0119ciu przypadkach choroby. Stara\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c skupi\u0107 bardziej na szczepieniach, a mniej na opisywaniu podobnych przypadk\u00f3w, aby nie szerzy\u0107 niepotrzebnej paniki.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142adze obawia\u0142y si\u0119, \u017ce mieszka\u0144cy miasta b\u0119d\u0105 stawia\u0107 op\u00f3r, wi\u0119c je\u015bli odmawiali poddania si\u0119 szczepieniom, mogli trafi\u0107 do wi\u0119zienia na trzy miesi\u0105ce. Mieszka\u0144cy byli jednak \u015bwiadomi i dobrowolnie zg\u0142aszali si\u0119 na szczepienia. Frekwencja wynios\u0142a prawie 100%. Szczepionka by\u0142a importowana z ZSRR, poniewa\u017c w Polsce jej brakowa\u0142o. Niestety, nie oby\u0142o si\u0119 te\u017c bez dezinformacji. Ludzie w Breslau byli do\u015b\u0107 spi\u0119ci i przestraszeni. Letnie upa\u0142y r\u00f3wnie\u017c nie pomaga\u0142y og\u00f3lnej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n<p>22 lipca odbywa\u0142o si\u0119 tradycyjne \u015awi\u0119to Odrodzenia Polski. Nikt nie zamierza\u0142 odwo\u0142ywa\u0107 tego wydarzenia, a w mie\u015bcie przeprowadzono szereg dzia\u0142a\u0144 antyepidemicznych. Klamki by\u0142y owijane banda\u017cami z chloramin\u0105. To samo zrobiono z okienkami biletowymi na dworcach i lotnisku. R\u0119ce r\u00f3wnie\u017c by\u0142y dezynfekowane tym roztworem. W ca\u0142ym mie\u015bcie pojawi\u0142y si\u0119 og\u0142oszenia informuj\u0105ce, \u017ce ludzie powinni wita\u0107 si\u0119 i \u017cegna\u0107 bez podawania sobie r\u0105k.<\/p>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142aw zosta\u0142 otoczony granic\u0105 sanitarn\u0105. Przy wyje\u017adzie z miasta policja sprawdza\u0142a dowody osobiste i szczepienia. To samo dzia\u0142o si\u0119 na kolei. Ka\u017cdy, kto nie by\u0142 zaszczepiony, musia\u0142 zap\u0142aci\u0107 grzywn\u0119 w wysoko\u015bci 4500 z\u0142 lub trafia\u0142 do wi\u0119zienia na trzy miesi\u0105ce.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Za odmow\u0119 poddania si\u0119 leczeniu lub izolacji grozi\u0142o do 15 lat wi\u0119zienia. W ten spos\u00f3b ukarano czterdziestu obywateli, a sze\u015bciu skazano na kar\u0119 wi\u0119zienia. W\u0142adze odwiedza\u0142y skazanych r\u00f3wnie\u017c w nocy, aby uniemo\u017cliwi\u0107 im ucieczk\u0119 z miasta.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo wszystkich powy\u017cszych dzia\u0142a\u0144, mieszka\u0144cy miasta nie byli mile widziani w nadmorskich kurortach. Niekt\u00f3rym odmawiano nawet rezerwacji hotelowych. Tak by\u0142o w przypadku miejscowego lekarza, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w o\u015brodku izolacyjnym i chcia\u0142 wyjecha\u0107 na wakacje do Bu\u0142garii.<\/p>\n\n\n\n<p>Za kwarantann\u0119 odpowiada\u0142o pi\u0119\u0107 os\u00f3b, na czele z Wand\u0105 Kocelsk\u0105. Po wykryciu przypadku wszystkie osoby, z kt\u00f3rymi kontaktowa\u0142 si\u0119 pacjent, by\u0142y identyfikowane na podstawie wywiad\u00f3w. &#8222;Pierwszy u\u015bcisk d\u0142oni&#8221; by\u0142 natychmiast izolowany, a drugi by\u0142 wysy\u0142any na pi\u0119ciodniow\u0105 kwarantann\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Surowe ograniczenia na\u0142o\u017cono na 989 os\u00f3b przebywaj\u0105cych w lokalnych o\u015brodkach zatrzyma\u0144. Mieszka\u0144com miast by\u0142o zabronione gromadzenie si\u0119 w du\u017cych grupach. To samo dotyczy\u0142o personelu medycznego. Sprz\u0105tanie, pranie, codzienna rutyna, utrzymanie gospodarstwa domowego &#8211; wszystko mia\u0142o jasne i \u015bcis\u0142e zasady. Ubrania by\u0142y dezynfekowane przed praniem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pacjenci okresowo skar\u017cyli si\u0119 na jako\u015b\u0107 \u017cycia w izolatkach, wy\u017cywienie, brak papieros\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci s\u0142uchania muzyki. Personel boryka\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z problemem spo\u017cywania alkoholu, pomimo kontroli paczek. Dla najbardziej uporczywych przest\u0119pc\u00f3w zosta\u0142a wydzielona specjalna izba wytrze\u017awie\u0144 przy ulicy Sokolnickiej.<\/p>\n\n\n\n<p>WHO przewidywa\u0142a nawet do 2000 ofiar i epidemi\u0119 trwaj\u0105c\u0105 do 2 lat. Jednak wszystkie \u015brodki sanitarne wystarczy\u0142y, aby epidemia ust\u0105pi\u0142a w ci\u0105gu dw\u00f3ch miesi\u0119cy. 19 wrze\u015bnia by\u0142 ostatnim dniem kwarantanny dla zara\u017conych obywateli. W ci\u0105gu dw\u00f3ch miesi\u0119cy zachorowa\u0142o 99 os\u00f3b, z kt\u00f3rych siedem niestety zmar\u0142o. W\u015br\u00f3d nich by\u0142o czterech pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki dobrej kampanii szczepie\u0144 i \u015brodkom zapobiegawczym uda\u0142o si\u0119 ograniczy\u0107 skutki p\u00f3\u017anego rozpoznania ospy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 1963 roku \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w Wroc\u0142awia uleg\u0142o zmianie. Zakazano sprzeda\u017cy pieczywa w sklepach samoobs\u0142ugowych. Baseny by\u0142y zamkni\u0119te dla publiczno\u015bci, mimo upa\u0142\u00f3w. W instytucjach publicznych klamki owijano banda\u017cami ze \u015brodkiem dezynfekuj\u0105cym. W ca\u0142ym mie\u015bcie wisia\u0142y tabliczki z napisem &#8222;Pozdrowienia bez podawania r\u0119ki&#8221;. Tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 epidemia ospy we Wroc\u0142awiu, podaje strona iwroclaw.com. Czym jest ta choroba? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":310,"featured_media":13764,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[6032,6033,6035,6030,6029,5407,6036,6020,6021,6031,6034,5485,6038,5406,6017,6019,6037],"motype":[4828],"moformat":[83],"moimportance":[32,35],"class_list":{"0":"post-13979","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-healthy","8":"tag-czarna-dama","9":"tag-czym-jest-ta-choroba","10":"tag-epidemia-we-wroclawiu","11":"tag-epidemie-w-historii","12":"tag-epidemie-w-historii-wroclawia","13":"tag-historia-medycyny","14":"tag-janina-powinska","15":"tag-leczenie-i-medycyna","16":"tag-medycyny-we-wroclawiu","17":"tag-ospa-prawdziwa","18":"tag-pierwsze-ofiary-ospy-we-wroclawiu","19":"tag-szpital-we-wroclawiu","20":"tag-wanda-kocelska","21":"tag-wroclawianie","22":"tag-wroclawscy-lekarze","23":"tag-znani-wroclawscy-lekarze","24":"tag-zycie-w-zakazonym-wroclawiu","25":"motype-eternal","26":"moformat-longread-short","27":"moimportance-golovna-novyna","28":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/310"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13979"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13989,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13979\/revisions\/13989"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13979"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=13979"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=13979"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=13979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}