{"id":13314,"date":"2023-04-29T11:58:37","date_gmt":"2023-04-29T09:58:37","guid":{"rendered":"https:\/\/iwroclaw.com\/?p=13314"},"modified":"2023-04-29T11:58:55","modified_gmt":"2023-04-29T09:58:55","slug":"otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem","title":{"rendered":"Otto Stern: wroc\u0142awski naukowiec, kt\u00f3ry bada\u0142 ruch cz\u0105steczkowy i przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Einsteinem"},"content":{"rendered":"\n<p>Przysz\u0142y noblista Otto Stern urodzi\u0142 si\u0119 w Sorau na Dolnym \u015al\u0105sku w 1888 roku, a dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 w Breslau (Wroc\u0142awiu), dok\u0105d jego liczna rodzina (Otto by\u0142 najstarszy z 5 dzieci) przenios\u0142a si\u0119, gdy mia\u0142 4 lata. W Breslau uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 i \u015bredni\u0105, a p\u00f3\u017aniej, w 1912 roku, obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105 na tamtejszym uniwersytecie. Przeczytaj nasz artyku\u0142 na <a href=\"http:\/\/iwroclaw.com\">iwroclaw.com<\/a>, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, jak dalej rozwija\u0142o si\u0119 \u017cycie wybitnego fizyka.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a01f89f0242a\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a01f89f0242a\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem\/#Chemia_fizyczna_i_spotkanie_z_Einsteinem\" >Chemia fizyczna i spotkanie z Einsteinem<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem\/#Wojna_i_pierwsze_osiagniecia_naukowe\" >Wojna i pierwsze osi\u0105gni\u0119cia naukowe<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem\/#Piec_dla_atomow\" >Piec dla atom\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem\/#Profesor_Stern\" >Profesor Stern<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem\/#Emigracja_do_Stanow_Zjednoczonych\" >Emigracja do Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-otto-stern-wroclawski-naukowiec-ktory-badal-ruch-czasteczkowy-i-przyjaznil-sie-z-einsteinem\/#Nagroda_Nobla_i_ostatnie_lata_zycia\" >Nagroda Nobla i ostatnie lata \u017cycia<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Chemia_fizyczna_i_spotkanie_z_Einsteinem\"><\/span>Chemia fizyczna i spotkanie z Einsteinem<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Rodzina Stern\u00f3w uchodzi\u0142a za zamo\u017cn\u0105, by tak rzec. Zar\u00f3wno ojciec, jak i matka Ottona byli przedstawicielami znanych dynastii kupieckich zajmuj\u0105cych si\u0119 produkcj\u0105 i sprzeda\u017c\u0105 m\u0105ki oraz zbo\u017ca. Jednocze\u015bnie Sternowie nie byli typowymi wroc\u0142awskimi mieszczanami i przedsi\u0119biorcami, wr\u0119cz przeciwnie &#8211; rodzina zaszczepi\u0142a swoim dzieciom mi\u0142o\u015b\u0107 do literatury, nauki i sztuki. Otto natomiast by\u0142 ciekawski i od dziecka du\u017co czyta\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystko to, plus dobrobyt materialny, w oczywisty spos\u00f3b zadecydowa\u0142o o jego wyborze: po uko\u0144czeniu szko\u0142y Stern sp\u0119dzi\u0142 kilka lat na samodzielnym studiowaniu nauk przyrodniczych na najwi\u0119kszych uniwersytetach w Niemczech, gdzie zapozna\u0142 si\u0119 z pracami najwybitniejszych fizyk\u00f3w i chemik\u00f3w tamtych czas\u00f3w. I tak Otto Stern by\u0142 pod najwi\u0119kszym wra\u017ceniem prac Boltzmanna, Clausiusa i Nernsta z zakresu teorii molekularnej, mechaniki statystycznej i termodynamiki. B\u0119d\u0105c pod wra\u017ceniem bada\u0144 naukowych tych naukowc\u00f3w, wybra\u0142 dla swoich bada\u0144 dziedzin\u0119 chemii fizycznej, zw\u0142aszcza \u017ce jego nauczyciele we Wroc\u0142awiu zajmowali si\u0119 podobnymi zagadnieniami.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"205\" height=\"246\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174158\/image-33.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13315\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W 1912 roku w \u017cyciu Otto Sterna mia\u0142o miejsce wa\u017cne wydarzenie. Dzi\u0119ki rekomendacji Otto Sakury, profesora Wydzia\u0142u Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, m\u0142ody naukowiec zosta\u0142 opiekunem podyplomowym Alberta Einsteina na Uniwersytecie Praskim. Na tym ich wsp\u00f3\u0142praca si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a &#8211; Stern i Einstein napisali wsp\u00f3lny artyku\u0142 naukowy, a gdy tw\u00f3rca teorii wzgl\u0119dno\u015bci przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Szwajcarii, Stern pod\u0105\u017cy\u0142 za nim. W Zurychu przez pewien czas pracowa\u0142 jako samodzielny wyk\u0142adowca w miejscowej szkole federalnej, ale wkr\u00f3tce wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa i Otto zosta\u0142 powo\u0142any do wojska.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wojna_i_pierwsze_osiagniecia_naukowe\"><\/span>Wojna i pierwsze osi\u0105gni\u0119cia naukowe<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Najwyra\u017aniej los sprzyja\u0142 naukowcowi, gdy\u017c jego s\u0142u\u017cba w wojsku podczas wojny polega\u0142a na&#8230; obserwowaniu pogody &#8211; Stern s\u0142u\u017cy\u0142 w jednostce meteorologicznej. Zaj\u0119cie to nie by\u0142o zbyt uci\u0105\u017cliwe, a on sam mia\u0142 du\u017co wolnego czasu, kt\u00f3ry Otto po\u015bwi\u0119ca\u0142 na nauk\u0119, kontynuuj\u0105c swoje badania teoretyczne. Fortuna nadal mu sprzyja\u0142a i po pewnym czasie Stern zosta\u0142 przeniesiony do jednego z laboratori\u00f3w naukowych Uniwersytetu Berli\u0144skiego, gdzie prowadzono badania na zlecenie niemieckiego przemys\u0142u obronnego. Tutaj pozna\u0142 kilka najwi\u0119kszych gwiazd \u015bwiatowej fizyki &#8211; Maxa Borna, Jamesa Franka, Maxa Vollmera &#8211; i pod wp\u0142ywem ich pogl\u0105d\u00f3w przeszed\u0142 od bada\u0144 teoretycznych do empirycznych.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"184\" height=\"274\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174158\/image-34.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13318\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Po wojnie Born zosta\u0142 mianowany dyrektorem Instytutu Fizyki Teoretycznej na Uniwersytecie we Frankfurcie, a Otto Stern zosta\u0142 jego asystentem. Wkr\u00f3tce naukowcy opublikowali wsp\u00f3ln\u0105 prac\u0119 na temat energii powierzchniowej cia\u0142 sta\u0142ych. Jednak Stern coraz bardziej interesowa\u0142 si\u0119 dziedzin\u0105 eksperyment\u00f3w, zw\u0142aszcza \u017ce zafascynowa\u0142y go idee Jamesa Maxwella, przedstawione w jego teorii ruchu cz\u0105steczek.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8222;Prawa Maxwella&#8221; uwa\u017cane by\u0142y za klasyczne i uznawane przez \u015brodowisko naukowe, bez praktycznych wynik\u00f3w bada\u0144. Otto Stern postanowi\u0142 naprawi\u0107 ten b\u0142\u0105d. W swojej pracy opar\u0142 si\u0119 na metodzie wi\u0105zek molekularnych opracowanej kilka lat wcze\u015bniej przez francuskiego naukowca Louisa Dunoyera.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Piec_dla_atomow\"><\/span>Piec dla atom\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Eksperyment wymaga\u0142 specjalnego sprz\u0119tu, kt\u00f3ry zosta\u0142 zaprojektowany przez Sterna. By\u0142 to uk\u0142ad przypominaj\u0105cy piec, kt\u00f3ry &#8222;odparowywa\u0142&#8221; atomy srebra z pr\u00f3bki znajduj\u0105cej si\u0119 wewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n<p>Atomy wchodzi\u0142y do komory pr\u00f3\u017cniowej przez specjalny otw\u00f3r i przechodzi\u0142y przez inny, podobny otw\u00f3r znajduj\u0105cy si\u0119 w pewnej odleg\u0142o\u015bci. W procesie ruchu strumie\u0144 atom\u00f3w by\u0142 &#8222;przecinany&#8221;, a wi\u0105zka stawa\u0142a si\u0119 cie\u0144sza.<\/p>\n\n\n\n<p>Zadaniem Sterna by\u0142o zmierzenie pr\u0119dko\u015bci i liczby cz\u0105stek przechodz\u0105cych przez drugi otw\u00f3r, do czego u\u017cy\u0142 specjalnego systemu k\u00f3\u0142 z\u0119batych. Znaj\u0105c szeroko\u015b\u0107 szczeliny mi\u0119dzy z\u0119bami k\u00f3\u0142, pr\u0119dko\u015b\u0107 ich obrotu oraz odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy nimi, Stern by\u0142 w stanie obliczy\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 atom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 eksperymentu zosta\u0142a zako\u0144czona w 1920 r. Dzi\u0119ki wynikom tego do\u015bwiadczenia fizycy mogli obserwowa\u0107 atomy przy u\u017cyciu konwencjonalnego sprz\u0119tu laboratoryjnego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Profesor_Stern\"><\/span>Profesor Stern<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"253\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174158\/image-35.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13321\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W 1921 roku Stern, wraz z fizykiem Walterem Gerlachem, przeprowadzi\u0142 seri\u0119 eksperyment\u00f3w dotycz\u0105cych moment\u00f3w magnetycznych atom\u00f3w, kt\u00f3re potwierdzi\u0142y podstawowe tezy teorii kwantowej<\/p>\n\n\n\n<p>W tym samym roku Stern zosta\u0142 profesorem fizyki na Uniwersytecie w Rostocku, a dwa lata p\u00f3\u017aniej powo\u0142ano go na to samo stanowisko w Hamburgu. Tam naukowiec otrzyma\u0142 laboratorium, w kt\u00f3rym bada\u0142 metod\u0119 wi\u0105zki molekularnej, kt\u00f3r\u0105 wykorzysta\u0142 do potwierdzenia teorii Louisa de Broglie&#8217;a o falowych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach kwant\u00f3w i d\u0142ugo\u015bci fali.<\/p>\n\n\n\n<p>W swoich eksperymentach Stern polega\u0142 na wynalezionym przez siebie &#8222;piecu&#8221; z systemem k\u00f3\u0142 z\u0119batych, ale tym razem mierzy\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 atom\u00f3w helu.<\/p>\n\n\n\n<p>W wyniku serii eksperyment\u00f3w wyznaczono d\u0142ugo\u015b\u0107 fali cz\u0105stek helu, co potwierdzi\u0142o za\u0142o\u017cenie de Broglie&#8217;a i w efekcie odegra\u0142o wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rozwoju mechaniki kwantowej.<\/p>\n\n\n\n<p>W kolejnych latach Stern bada\u0142 moment magnetyczny protonu i udowodni\u0142, \u017ce jego warto\u015b\u0107 jest dwukrotnie wi\u0119ksza ni\u017c wcze\u015bniej przewidywa\u0142a fizyka teoretyczna.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Emigracja_do_Stanow_Zjednoczonych\"><\/span>Emigracja do Stan\u00f3w Zjednoczonych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1933 roku Hitler zosta\u0142 kanclerzem Niemiec, a w\u0142adz\u0119 przej\u0119li nazi\u015bci, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o wyp\u0119dzenie \u017byd\u00f3w z kraju. W tym celu uchwalono szereg antysemickich ustaw, kt\u00f3re zabrania\u0142y osobom narodowo\u015bci \u017cydowskiej zajmowania si\u0119 pewnymi zaj\u0119ciami, w tym prac\u0105 naukow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Wkr\u00f3tce wielu wybitnych naukowc\u00f3w zosta\u0142o zwolnionych z powodu ich niearyjskiego pochodzenia. Stern r\u00f3wnie\u017c by\u0142 \u017bydem, ale nie dotkn\u0119\u0142o go to, by\u0107 mo\u017ce z powodu s\u0142u\u017cby w niemieckiej armii w I wojnie \u015bwiatowej. Naukowiec zrezygnowa\u0142 jednak w prote\u015bcie i wraz ze swoim koleg\u0105 Emmanuelem Estermannem wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych na zaproszenie Carnegie Institute of Technology. Tam kontynuowa\u0142 swoje badania nad wi\u0105zkami molekularnymi.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1939 roku Otto Stern zosta\u0142 obywatelem ameryka\u0144skim i po przyst\u0105pieniu USA do wojny pracowa\u0142 dla Ministerstwa Obrony.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nagroda_Nobla_i_ostatnie_lata_zycia\"><\/span>Nagroda Nobla i ostatnie lata \u017cycia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W czasie II wojny \u015bwiatowej nie przyznawano Nagrody Nobla, ale w 1943 roku Stern otrzyma\u0142 j\u0105 &#8222;za rozw\u00f3j metody wi\u0105zki molekularnej i badanie w\u0142a\u015bciwo\u015bci magnetycznych proton\u00f3w&#8221;. Wr\u0119czono j\u0105 naukowcowi na specjalnej uroczysto\u015bci zorganizowanej na jego cze\u015b\u0107 przez Fundacj\u0119 Ameryka\u0144sko-Skandynawsk\u0105. Stern wyg\u0142osi\u0142 jednak sw\u00f3j obowi\u0105zkowy wyk\u0142ad noblowski dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej, po zako\u0144czeniu wojny.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"675\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174156\/image-36.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13324\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174156\/image-36.png 1200w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174156\/image-36-300x169.png 300w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174156\/image-36-768x432.png 768w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174156\/image-36-696x392.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W 1946 roku Stern opu\u015bci\u0142 Carnegie Institution i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Berkeley, gdzie mieszka\u0142y jego siostry. Praktycznie przesta\u0142 prowadzi\u0107 badania, mieszka\u0142 samotnie i rzadko si\u0119 z kimkolwiek kontaktowa\u0142. Kilkakrotnie odwiedzi\u0142 Europ\u0119, ale kategorycznie odm\u00f3wi\u0142 przyjazdu do Niemiec i otrzymania emerytury od rz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n<p>W ostatnich latach \u017cycia naukowiec zakocha\u0142 si\u0119 w kinie i cz\u0119sto odwiedza\u0142 kina w Berkeley. W 1969 roku, podczas jednego z takich seans\u00f3w, dosta\u0142 ataku serca. Lekarze nie byli w stanie uratowa\u0107 82-letniego naukowca i ten zmar\u0142. Jeden z najwybitniejszych fizyk\u00f3w XX wieku zosta\u0142 pochowany na lokalnym cmentarzu w Berkeley.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przysz\u0142y noblista Otto Stern urodzi\u0142 si\u0119 w Sorau na Dolnym \u015al\u0105sku w 1888 roku, a dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 w Breslau (Wroc\u0142awiu), dok\u0105d jego liczna rodzina (Otto by\u0142 najstarszy z 5 dzieci) przenios\u0142a si\u0119, gdy mia\u0142 4 lata. W Breslau uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 i \u015bredni\u0105, a p\u00f3\u017aniej, w 1912 roku, obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105 na tamtejszym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":318,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4823],"tags":[5583,5588,5528,5589,5544,5584,5539,5586,5587,5405,5462,5585,5406,5546,5527,5529],"motype":[4828],"moformat":[83],"moimportance":[32,35],"class_list":{"0":"post-13314","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-innovator","7":"tag-chemia-fizyczna-i-spotkanie-z-einsteinem","8":"tag-emigracja-do-stanow-zjednoczonych","9":"tag-historia-wynalazcow","10":"tag-nagroda-nobla-i-ostatnie-lata-zycia","11":"tag-nagrody-nobla","12":"tag-noblista-otto-stern","13":"tag-otto-stern","14":"tag-piec-dla-atomow","15":"tag-profesor-stern","16":"tag-slawni-ludzie","17":"tag-slawni-wroclawianie","18":"tag-wojna-i-pierwsze-osiagniecia-naukowe","19":"tag-wroclawianie","20":"tag-wroclawski-naukowiec","21":"tag-wynalazcow-we-wroclawiu","22":"tag-wynalazki-we-wroclawiu","23":"motype-eternal","24":"moformat-longread-short","25":"moimportance-golovna-novyna","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/318"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13327,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13314\/revisions\/13327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13314"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=13314"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=13314"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=13314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}