{"id":13256,"date":"2023-04-25T17:39:19","date_gmt":"2023-04-25T15:39:19","guid":{"rendered":"https:\/\/iwroclaw.com\/?p=13256"},"modified":"2023-04-25T17:39:29","modified_gmt":"2023-04-25T15:39:29","slug":"najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia","title":{"rendered":"Najbardziej znani i zapomniani nobli\u015bci z Wroc\u0142awia"},"content":{"rendered":"\n<p>Nagroda Nobla to jedna z najbardziej presti\u017cowych nagr\u00f3d mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3ra przyznawana jest corocznie za wybitne badania naukowe, rewolucyjne wynalazki lub znacz\u0105cy wk\u0142ad w rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stwa. Miasto Wroc\u0142aw ma szczeg\u00f3ln\u0105 &#8222;tendencj\u0119 noblowsk\u0105&#8221;, gdy\u017c 10 noblist\u00f3w, o kt\u00f3rych b\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 w artykule na <a href=\"http:\/\/iwroclaw.pl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">iwroclaw.pl<\/a>, sp\u0119dzi\u0142o tu znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0c5e39144a8\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0c5e39144a8\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Theodor_Mommsen\" >Theodor Mommsen<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Paul_Ehrlich\" >Paul Ehrlich<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Eduard_Buchner\" >Eduard Buchner<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Philipp_Lenard\" >Philipp Lenard<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Gerhart_Hauptmann\" >Gerhart Hauptmann<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Fritz_Haber\" >Fritz Haber<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Max_Born\" >Max Born<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Friedrich_Bergius\" >Friedrich Bergius<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Otto_Stern\" >Otto Stern<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Reinhard_Selten\" >Reinhard Selten<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Malo_znani_laureaci_Nobla_z_Wroclawia\" >Ma\u0142o znani laureaci Nobla z Wroc\u0142awia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Erwin_Schrodinger\" >Erwin Schr\u00f6dinger<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Karl_von_Frisch\" >Karl von Frisch<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia\/#Hans_Georg_Dehmelt\" >Hans Georg Dehmelt<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Theodor_Mommsen\"><\/span>Theodor Mommsen<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"205\" height=\"246\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174212\/image-19.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13257\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Theodor Mommsen (1817-1903) by\u0142 prawnikiem specjalizuj\u0105cym si\u0119 w prawie rzymskim, znanym pisarzem i poet\u0105 XIX wieku. We Wroc\u0142awiu by\u0142 profesorem na Wydziale Prawa tamtejszego uniwersytetu, wyk\u0142ada\u0142 tak\u017ce filozofi\u0119. Za ksi\u0105\u017ck\u0119 &#8222;Historia Rzymu&#8221; otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla. Mommsen popiera\u0142 antypolsk\u0105 polityk\u0119 w\u0142adz niemieckich i by\u0142 zdecydowanym zwolennikiem germanizacji Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paul_Ehrlich\"><\/span>Paul Ehrlich<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Paul Ehrlich (1854-1915) by\u0142 biologiem i chemikiem, tw\u00f3rc\u0105 leku na ki\u0142\u0119 i teorii odporno\u015bci. Urodzi\u0142 si\u0119 w miejscowo\u015bci Strehlen. Uko\u0144czy\u0142 gimnazjum \u015bw. Marii Magdaleny (obecnie na miejscu tego ko\u015bcio\u0142a stoi dom towarowy) oraz Wydzia\u0142 Lekarski Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. W 1908 roku otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie immunologii, kt\u00f3r\u0105 dzieli\u0142 z rosyjskim naukowcem Ilj\u0105 Miecznikowem. Ehrlich stworzy\u0142 te\u017c podstawy chemioterapii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Eduard_Buchner\"><\/span>Eduard Buchner<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Eduard Buchner (1860-1917) to chemik, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142o odkrycie pirazolu, kt\u00f3ry znalaz\u0142 zastosowanie w produkcji lek\u00f3w, barwnik\u00f3w i pestycyd\u00f3w. Badania Bruchnera doprowadzi\u0142y do wyizolowania enzym\u00f3w takich jak inwertaza, laktaza itp. Wyja\u015bni\u0142 te\u017c mechanizm fermentacji alkoholowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Z Wroc\u0142awiem zwi\u0105zany by\u0142 poprzez wyk\u0142adanie na tamtejszym uniwersytecie. Otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za odkrycie proces\u00f3w fermentacji bez udzia\u0142u \u017cywych kom\u00f3rek. Zgin\u0105\u0142 w czasie I wojny \u015bwiatowej jako lekarz w szpitalu polowym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Philipp_Lenard\"><\/span>Philipp Lenard<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Fizyk Philipp Lenard (1862-1947) by\u0142 pionierem w badaniu przenikania elektron\u00f3w przez materi\u0119. Lenard pracowa\u0142 jako wyk\u0142adowca we Wroc\u0142awiu. Otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za osi\u0105gni\u0119cia w fizyce &#8211; badania w dziedzinie promieniowania katodowego. W swoich pogl\u0105dach politycznych by\u0142 faszyst\u0105, antysemit\u0105 i popiera\u0142 Hitlera. Lenard wprowadzi\u0142 poj\u0119cie &#8222;fizyki aryjskiej&#8221;, krytykowa\u0142 Einsteina i lekcewa\u017cy\u0142 osi\u0105gni\u0119cia Marii Curie-Sk\u0142odowskiej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Gerhart_Hauptmann\"><\/span>Gerhart Hauptmann<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"274\" height=\"388\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174211\/image-20.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13260\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174211\/image-20.png 274w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174211\/image-20-212x300.png 212w\" sizes=\"auto, (max-width: 274px) 100vw, 274px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Gerhart Hauptmann (1862-1946) by\u0142 dramaturgiem, poet\u0105, prozaikiem, autorem znanych utwor\u00f3w literackich, takich jak poemat dramatyczny &#8222;Tkacze&#8221;, powie\u015bci &#8222;Hanusia&#8221;, &#8222;Bobrowe futro&#8221; itp.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Uczy\u0142 si\u0119 w szkole we Wroc\u0142awiu i w tamtejszym technikum. Hauptmann przerwa\u0142 nauk\u0119 w wieku 15 lat, poniewa\u017c nie mia\u0142 sk\u0142onno\u015bci do nauki.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Po doj\u015bciu do w\u0142adzy nazist\u00f3w Hauptmann og\u0142osi\u0142 swoj\u0105 &#8222;neutralno\u015b\u0107&#8221; i pozosta\u0142 w Niemczech. A po anglo-ameryka\u0144skim bombardowaniu Drezna dopad\u0142a go g\u0142\u0119boka depresja, z kt\u00f3rej pisarz nigdy si\u0119 nie podni\u00f3s\u0142, a p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 na zapalenie p\u0142uc.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Fritz_Haber\"><\/span>Fritz Haber<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Fritz Haber (1868-1934) by\u0142 niemieckim chemikiem, kt\u00f3ry stworzy\u0142 nawozy azotowe &#8211; gaz musztardowy i fosgen &#8211; oraz opracowa\u0142 metod\u0119 produkcji gazu Cyklon B do zwalczania paso\u017cyt\u00f3w owadzich. Nazi\u015bci u\u017cywali p\u00f3\u017aniej Cyklonu B do masowych egzekucji w obozach koncentracyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Haber urodzi\u0142 si\u0119 we Wroc\u0142awiu i studiowa\u0142 na tamtejszym uniwersytecie. Nagrod\u0119 Nobla otrzyma\u0142 w 1918 roku za opracowanie syntezy amoniaku, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a stworzenie sztucznych nawoz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Fritz Haber sympatyzowa\u0142 z nazistami, ale ze wzgl\u0119du na \u017cydowskie pochodzenie zosta\u0142 zmuszony do emigracji z Niemiec. Zmar\u0142 i zosta\u0142 pochowany w Szwajcarii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Max_Born\"><\/span>Max Born<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"877\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174210\/image-21.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13263\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174210\/image-21.png 1600w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174210\/image-21-300x164.png 300w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174210\/image-21-768x421.png 768w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174210\/image-21-1536x842.png 1536w, https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174210\/image-21-696x381.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Max Born (1882-1970) by\u0142 niemieckim matematykiem, fizykiem i tw\u00f3rc\u0105 fizyki kwantowej. Born jest znany nie tylko ze swoich odkry\u0107, ale tak\u017ce z pryncypialnego stanowiska w sprawie broni j\u0105drowej, kt\u00f3rej rozwoju kategorycznie odm\u00f3wi\u0142. Urodzony i wykszta\u0142cony we Wroc\u0142awiu Born uko\u0144czy\u0142 gimnazjum im. Kr\u00f3la Wilhelma, a nast\u0119pnie miejscowy uniwersytet.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Uczony otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za sformu\u0142owanie interpretacji kwadratu funkcji falowej w r\u00f3wnaniu Schr\u00f6dingera. Na pami\u0105tk\u0119 osi\u0105gni\u0119\u0107 Borna jeden z plac\u00f3w we Wroc\u0142awiu nosi jego imi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Friedrich_Bergius\"><\/span>Friedrich Bergius<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Friedrich Bergius (1884-1949) by\u0142 naukowcem chemicznym, kt\u00f3ry opracowa\u0142 metody hydrolizy celulozy, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej sta\u0142y si\u0119 znane jako metoda &#8222;po\u017cywienie z drzewa&#8221;, a tak\u017ce wynalaz\u0142 fenol, kt\u00f3ry jest u\u017cywany do produkcji lek\u00f3w. Bergius urodzi\u0142 si\u0119 we Wroc\u0142awiu, gdzie sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107, studiowa\u0142 w tamtejszym kolegium i na uniwersytecie. Naukowiec otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za badania nad metodami chemicznymi wysokiego ci\u015bnienia i stworzenie syntetycznej benzyny. Na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim, na Wydziale Chemii, znajduje si\u0119 tablica ku czci Bergiusa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Otto_Stern\"><\/span>Otto Stern<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Otto Stern (1888-1969) by\u0142 fizykiem i chemikiem. Gdy Otto mia\u0142 4 lata, rodzina Stern\u00f3w przenios\u0142a si\u0119 do Wroc\u0142awia. Tutaj uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u015bw. Jana, studiowa\u0142 na uniwersytecie, p\u00f3\u017aniej uzyska\u0142 doktorat i zacz\u0105\u0142 naucza\u0107. Stern otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie fizyki, za wk\u0142ad w rozw\u00f3j metody wi\u0105zek molekularnych i odkrycie momentu magnetycznego protonu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Reinhard_Selten\"><\/span>Reinhard Selten<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Reinhard Selten (1930) to ekspert w dziedzinie matematyki i ekonomii, tw\u00f3rca ekonomii eksperymentalnej. Wroc\u0142aw jest jego rodzinnym miastem. W wieku 66 lat zosta\u0142 profesorem honorowym Uniwersytetu Ekonomicznego we Wroc\u0142awiu. Selten otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie ekonomii &#8211; rozw\u00f3j teorii gier, badanie r\u00f3wnowagi w grach niezespo\u0142owych oraz wykorzystanie jej wynik\u00f3w w analizie ekonomicznej, organizacji przemys\u0142owej i prognozowaniu rynkowym mo\u017cliwych zachowa\u0144 bank\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Selten znany jest r\u00f3wnie\u017c jako wielki mi\u0142o\u015bnik i propagator esperanto (sztucznego j\u0119zyka stworzonego przez warszawskiego lingwist\u0119 i okulist\u0119 Ludwika \u0141azarza Zamenhofa w 1887 roku).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Malo_znani_laureaci_Nobla_z_Wroclawia\"><\/span>Ma\u0142o znani laureaci Nobla z Wroc\u0142awia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>To tak\u017ce wroc\u0142awscy laureaci Nagrody Nobla, ale z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w ich nazwiska s\u0105 mniej znane szerokiej publiczno\u015bci. Niniejszym korygujemy ten b\u0142\u0105d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Erwin_Schrodinger\"><\/span>Erwin Schr\u00f6dinger<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"268\" height=\"188\" src=\"https:\/\/cdn.iwroclaw.com\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2023\/04\/17174209\/image-22.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13266\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Erwin Schr\u00f6dinger (1887-1961) by\u0142 austriackim fizykiem, kt\u00f3ry wyk\u0142ada\u0142 we Wroc\u0142awiu w 1921 r. Jest uwa\u017cany za jednego z tw\u00f3rc\u00f3w mechaniki kwantowej.&nbsp; Schr\u00f6dinger otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie fizyki w 1933 roku za prac\u0119 nad matematycznym sformu\u0142owaniem mechaniki falowej i sta\u0142 si\u0119 szeroko znany dzi\u0119ki eksperymentowi zwanemu &#8222;Kotem Schr\u00f6dingera&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Istota eksperymentu polega na tym, \u017ce hipotetyczny kot zosta\u0142 umieszczony w pude\u0142ku, w kt\u00f3rym z pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu procentowym prawdopodobie\u0144stwem by\u0142 albo \u017cywy, albo martwy. Zgodnie z zasadami mechaniki kwantowej, ka\u017cda cz\u0105stka mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 w kilku stanach jednocze\u015bnie. Podobnie &#8222;kot Schr\u00f6dingera&#8221; w pude\u0142ku mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie \u017cywy i martwy, dop\u00f3ki kto\u015b nie otworzy pude\u0142ka i nie okre\u015bli jego stanu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Karl_von_Frisch\"><\/span>Karl von Frisch<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Karl von Frisch (1886-1982) by\u0142 rodakiem Schr\u00f6dingera, biologiem i zoologiem. Otrzyma\u0142 nagrod\u0119 w dziedzinie fizjologii i medycyny w 1973 roku za wyja\u015bnienie, jak pszczo\u0142y komunikuj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105. Pracowa\u0142 jako zoolog we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hans_Georg_Dehmelt\"><\/span>Hans Georg Dehmelt<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Hans Georg Dehmelt (1922) jest Amerykaninem niemieckiego pochodzenia. Otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla w 1989 roku za osi\u0105gni\u0119cia w fizyce &#8211; stworzenie pu\u0142apek jonowych.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Hans Dehmelt podczas II wojny \u015bwiatowej walczy\u0142 w Zwi\u0105zku Radzieckim i bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie o Stalingrad. Po wojnie mieszka\u0142 we Wroc\u0142awiu, gdzie studiowa\u0142 fizyk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nagroda Nobla to jedna z najbardziej presti\u017cowych nagr\u00f3d mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3ra przyznawana jest corocznie za wybitne badania naukowe, rewolucyjne wynalazki lub znacz\u0105cy wk\u0142ad w rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stwa. Miasto Wroc\u0142aw ma szczeg\u00f3ln\u0105 &#8222;tendencj\u0119 noblowsk\u0105&#8221;, gdy\u017c 10 noblist\u00f3w, o kt\u00f3rych b\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 w artykule na iwroclaw.pl, sp\u0119dzi\u0142o tu znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia. Theodor Mommsen Theodor Mommsen (1817-1903) by\u0142 prawnikiem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":318,"featured_media":12902,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4823],"tags":[5533,5538,5536,5535,5528,5541,5537,5530,5539,5517,5534,5540,5405,5462,5532,5406,5527,5529,5531],"motype":[4828],"moformat":[85],"moimportance":[32,35],"class_list":{"0":"post-13256","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innovator","8":"tag-eduard-buchner","9":"tag-friedrich-bergius","10":"tag-fritz-haber","11":"tag-gerhart-hauptmann","12":"tag-historia-wynalazcow","13":"tag-malo-znani-laureaci-nobla-z-wroclawia","14":"tag-max-born","15":"tag-najbardziej-znani-i-zapomniani-noblisci-z-wroclawia","16":"tag-otto-stern","17":"tag-paul-ehrlich","18":"tag-philipp-lenard","19":"tag-reinhard-selten","20":"tag-slawni-ludzie","21":"tag-slawni-wroclawianie","22":"tag-theodor-mommsen","23":"tag-wroclawianie","24":"tag-wynalazcow-we-wroclawiu","25":"tag-wynalazki-we-wroclawiu","26":"tag-zapomniani-noblisci-z-wroclawia","27":"motype-eternal","28":"moformat-list-short","29":"moimportance-golovna-novyna","30":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/318"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13256"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13269,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13256\/revisions\/13269"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13256"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=13256"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=13256"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=13256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}